รูปแบบการกินของคุณส่งผลต่อจุดที่ไขมันลดลงอย่างไร

เวลาที่คุณพยายามลดน้ำหนัก ความสนใจส่วนใหญ่มักพุ่งไปที่ตัวเลขบนตาชั่งทันที ถ้าตัวเลขลดลง ก็มักจะรู้สึกว่ากำลังลดน้ำหนักได้สำเร็จ แต่ตาชั่งบอกไม่ได้ว่าคุณกำลังลดไขมันประเภทไหน หรือจริง ๆ แล้วน้ำหนักลดลงจากส่วนไหนของร่างกายบ้าง

ระหว่างที่น้ำหนักลดลง ร่างกายสามารถดึงพลังงานจากไขมันหลายประเภทได้ และไขมันแต่ละประเภทก็ไม่ได้ส่งผลต่อสุขภาพเหมือนกันทั้งหมด เลยเกิดคำถามที่น่าสนใจว่า วิธีกินของคุณส่งผลไหมว่าไขมันจะลดลงจากตรงไหน?

ไขมันในร่างกายไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด

ก่อนจะไปดูว่าวิธีกินส่งผลต่อจุดที่ไขมันลดลงหรือไม่ มาทำความเข้าใจกับไขมันในร่างกาย 2 ประเภทหลักก่อน

ไขมันใต้ผิวหนัง: คือไขมันที่อยู่ใต้ผิวหนังโดยตรง เป็นไขมันที่คุณมองเห็นและจับหรือหยิบขึ้นมาได้

ไขมันในช่องท้อง: คือไขมันที่สะสมลึกลงไปในช่องท้องและอยู่ล้อมรอบอวัยวะภายใน

แม้ว่าไขมันทั้ง 2 ประเภทนี้จะลดลงได้เมื่อคุณน้ำหนักลด แต่พฤติกรรมของมันในร่างกายไม่เหมือนกัน

ไขมันในช่องท้องมีความเคลื่อนไหวทางเมตาบอลิซึม (metabolism) มากกว่า หมายความว่ามันมีบทบาทมากกว่าในกระบวนการต่าง ๆ เช่น การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด การอักเสบ และการส่งสัญญาณของฮอร์โมน ระดับไขมันในช่องท้องที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับภาวะดื้อต่ออินซูลิน ระดับไขมันในเลือดที่สูง โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ส่วนไขมันใต้ผิวหนัง แม้จะไม่ดีต่อสุขภาพเช่นกันหากมีมากเกินไป แต่ก็เชื่อมโยงกับผลลัพธ์เหล่านี้น้อยกว่า

ดังนั้น แม้ว่าการลดไขมันทุกแบบจะถือว่าเป็นเรื่องดีโดยรวม แต่การลดไขมันในช่องท้องมักส่งผลต่อสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญมากกว่า

ทำไมร่างกายถึงลดไขมันจากแต่ละจุดไม่เหมือนกัน

คุณอาจสังเกตว่าไขมันไม่ได้ลดลงอย่างสม่ำเสมอทั่วทั้งร่างกาย บางจุดเปลี่ยนเร็ว แต่บางจุดใช้เวลานานกว่า

ส่วนหนึ่งเป็นเพราะไขมันสะสมแต่ละจุดตอบสนองต่อฮอร์โมน โดยเฉพาะอินซูลิน ไม่เหมือนกัน

เมื่อคุณกินคาร์โบไฮเดรต ร่างกายจะย่อยให้กลายเป็นกลูโคสแล้วปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด จากนั้นร่างกายจะหลั่งอินซูลินเพื่อช่วยจัดการระดับน้ำตาลในเลือด

นอกจากช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดแล้ว อินซูลินยังมีบทบาทในการเก็บสะสมไขมันด้วย

• เมื่อระดับอินซูลินสูงขึ้น ร่างกายจะมีแนวโน้มเก็บสะสมไขมันมากขึ้น
• เมื่อระดับอินซูลินต่ำลง ร่างกายจะดึงไขมันที่สะสมไว้ออกมาใช้เป็นพลังงานได้ง่ายขึ้น

ไขมันในช่องท้องไวต่อการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มากกว่า โดยมักถูกสลายได้ง่ายกว่าเมื่อระดับอินซูลินต่ำลง (เช่น ตอนกินแบบคาร์โบไฮเดรตต่ำ) และสะสมได้ง่ายกว่าเมื่อระดับอินซูลินสูงขึ้น ส่วนไขมันใต้ผิวหนังไม่ได้ตอบสนองต่อระดับอินซูลินที่ลดลงแบบเดียวกัน จึงอาจลดลงช้ากว่า

นี่คือจุดที่รูปแบบการกินเข้ามามีบทบาท

เพราะคาร์โบไฮเดรตส่งผลต่อระดับอินซูลินมากที่สุด โครงสร้างของอาหารที่คุณกินจึงมีผลต่อความถี่ที่ร่างกายอยู่ในภาวะ “เก็บสะสมไขมัน” เทียบกับภาวะ “ใช้ไขมัน”

การกินแบบคาร์โบไฮเดรตต่ำไม่ได้ทำให้อินซูลินหายไปทั้งหมด แต่โดยทั่วไปจะช่วยลดทั้งความถี่และปริมาณการหลั่งอินซูลินตลอดวัน เมื่อเวลาผ่านไป สิ่งนี้อาจช่วยให้ร่างกายดึงไขมันสะสมบางส่วนออกมาใช้ได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะไขมันในช่องท้อง

งานวิจัยที่เปรียบเทียบรูปแบบการกินต่าง ๆ ก็สนับสนุนแนวคิดนี้ ในการศึกษาล่าสุด ผู้เข้าร่วมทำตามแผนการกินแบบคาร์โบไฮเดรตต่ำหรือไขมันต่ำเป็นเวลา 12 เดือน ทั้งสองกลุ่มน้ำหนักลดลงใกล้เคียงกัน แต่กลุ่มที่กินแบบคาร์โบไฮเดรตต่ำลดไขมันในช่องท้องได้มากกว่า (1) สิ่งสำคัญคือ นี่ไม่ใช่แผนการกินแบบสุดโต่ง ทั้งสองแนวทางอยู่ในระดับที่พอดีและออกแบบมาให้ทำต่อได้จริง จึงทำให้ผลลัพธ์เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตจริงมากกว่า

แล้วสิ่งนี้หมายความว่าอย่างไรต่อการลดน้ำหนักของคุณ?

สิ่งสำคัญที่สุดที่ควรจำไว้คือ ปริมาณแคลอรีรวมที่ได้รับยังคงเป็นตัวขับเคลื่อนหลักของการลดน้ำหนัก อย่างไรก็ตาม สิ่งที่งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นคือ องค์ประกอบของอาหารสามารถส่งผลต่อ วิธี ที่น้ำหนักลดลงได้

สำหรับบางคน การลดคาร์โบไฮเดรตลงเล็กน้อยอาจช่วยให้ควบคุมความอยากอาหารได้ดีขึ้น ระดับพลังงานนิ่งขึ้น และทำให้กินได้ในรูปแบบที่อยู่ในเป้าหมายแคลอรีได้ง่ายขึ้น

นี่ไม่ได้หมายความว่ามีอาหารแบบ “ดีที่สุด” เพียงแบบเดียว วิธีที่ดีที่สุดคือวิธีที่คุณทำได้อย่างสม่ำเสมอ โดยไม่ต้องพึ่งการจำกัดแบบสุดโต่ง

หนึ่งในวิธีที่ดีที่สุดในการเข้าใจว่ารูปแบบการกินของคุณเป็นอย่างไร คือการติดตามสิ่งที่คุณกำลังกินอยู่ตอนนี้ เมื่อบันทึกมื้ออาหารในแอป fatsecret คุณจะดูสัดส่วน สารอาหารหลัก ในแต่ละวันได้ และเห็นว่าแคลอรีกี่เปอร์เซ็นต์มาจากคาร์โบไฮเดรต การดูว่าสัดส่วนแคลอรีต่อวันของคุณมาจากคาร์โบไฮเดรตมากแค่ไหน จะช่วยให้คุณเข้าใจสมดุลโดยรวมของการกินได้ดีขึ้น และมองเห็นโอกาสในการปรับเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่อาจช่วยสนับสนุนเป้าหมายการลดน้ำหนักของคุณได้ดีขึ้น

ประเด็นสำคัญ

• การลดไขมันไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด และชนิดของไขมันที่คุณลดมีความสำคัญต่อสุขภาพ
• ไขมันในช่องท้องส่งผลต่อสุขภาพเมตาบอลิซึมมากกว่าไขมันใต้ผิวหนัง
• วิธีกินของคุณอาจส่งผลต่อวิธีที่ร่างกายลดไขมัน
• การกินแบบคาร์โบไฮเดรตต่ำอาจช่วยลดไขมันในช่องท้องได้มีประสิทธิภาพมากกว่า แม้น้ำหนักที่ลดลงจะใกล้เคียงกันก็ตาม (1)
• ปัจจัยที่สำคัญที่สุดยังคงเป็นการหารูปแบบที่คุณทำได้อย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

1. Suissa K, Benedetti A, Daskalopoulou SS. ผลของการแทรกแซงด้วยอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำเทียบกับอาหารไขมันต่ำต่อไขมันในช่องท้องที่ประเมินด้วยการตรวจ Dual-energy X-ray absorptiometry (DXA) ในการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุมระยะเวลา 12 เดือน Research Square (preprint). doi: 10.21203/rs.3.rs-4926524/v1.