Căng Thẳng Có Thể Đang Ảnh Hưởng Đến Cân Nặng Của Bạn Như Thế Nào

Mối liên hệ giữa căng thẳng và tăng cân cùng những cách để quản lý căng thẳng.

Kelsey Green
-
Chuyên gia dinh dưỡng (Cử nhân Khoa học Sức khỏe chuyên ngành Dinh dưỡng Y học)
4 phút đọc

Căng Thẳng: Rào Cản Thầm Lặng Đối Với Mục Tiêu Cân Nặng Của Bạn

Căng thẳng là một phần không thể tránh khỏi của cuộc sống và ảnh hưởng đến chúng ta theo nhiều cách khác nhau. Không ngạc nhiên khi căng thẳng cũng có thể tác động lớn đến việc quản lý cân nặng. Dù đó là căng thẳng liên quan đến công việc, trách nhiệm cá nhân hay những thử thách hằng ngày, căng thẳng không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn ảnh hưởng đến thói quen ăn uống, quá trình trao đổi chất, giấc ngủ và các lựa chọn lối sống nói chung.

Nếu bạn đang gặp khó khăn với việc quản lý cân nặng, việc hiểu rõ mối quan hệ phức tạp giữa căng thẳng và cân nặng là điều rất quan trọng để xây dựng những chiến lược hiệu quả nhằm kiểm soát nó, để nó không cản trở mục tiêu của bạn. Hãy cùng phân tích mối liên hệ giữa căng thẳng và cân nặng, cũng như cách bạn có thể ngăn nó cản trở tiến trình của mình.

1. Căng Thẳng Làm Thay Đổi Lựa Chọn Thực Phẩm Của Bạn

Bạn có từng nhận ra rằng khi cảm thấy căng thẳng hoặc quá tải, bạn thường tìm đến đồ ngọt, thức ăn nhanh hoặc đồ ăn vặt mặn không? Nghiên cứu cho thấy những người đang bị căng thẳng có xu hướng nghiêng về các thực phẩm giàu calo, nhiều đường và chất béo. Những “món ăn an ủi” này có thể giúp giảm cảm xúc tiêu cực liên quan đến căng thẳng trong chốc lát, nhưng việc thường xuyên ăn những loại thực phẩm như vậy có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cân nặng và sức khỏe tổng thể theo thời gian. Thay vì tìm đến thực phẩm chế biến sẵn, hãy thử giữ sẵn những lựa chọn lành mạnh hơn trong tầm tay. Các loại hạt, sữa chua Hy Lạp hoặc sô cô la đen có thể mang lại cảm giác thỏa mãn mà không chứa quá nhiều đường hay chất béo không lành mạnh.

2. Căng Thẳng Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tự Kiểm Soát Và Ra Quyết Định

Căng thẳng không chỉ thay đổi sở thích ăn uống của bạn mà còn có thể cản trở khả năng ra quyết định và tự điều chỉnh.

Khi bị căng thẳng, não bộ của bạn có nhiều khả năng sẽ:

  • Đưa ra lựa chọn ăn uống bốc đồng thay vì những bữa ăn cân bằng đã được lên kế hoạch
  • Bỏ qua việc chuẩn bị bữa ăn hoặc nấu ăn lành mạnh để chọn những phương án nhanh hơn nhưng kém dinh dưỡng hơn
  • Cảm thấy quá tải đến mức khó bám vào kế hoạch ăn uống hoặc theo dõi lượng ăn vào

Nếu căng thẳng đang khiến việc lên kế hoạch bữa ăn trở nên khó hơn, hãy bắt đầu nhỏ và đơn giản. Hãy có sẵn một danh sách những bữa ăn dễ, cân bằng mà không cần nhiều công sức, như món ăn vặt giàu protein, rau cắt sẵn hoặc salad ăn liền. Việc ghi trước bữa ăn trong meal planner của ứng dụng fatsecret cũng có thể giúp ngăn những quyết định vào phút chót không phù hợp với mục tiêu của bạn.

3. Căng Thẳng Làm Rối Loạn Giấc Ngủ Và Tăng Cơn Thèm Ăn

Căng thẳng thường dẫn đến việc giảm chất lượng và thời lượng giấc ngủ, cũng như làm giảm mức độ vận động. Giấc ngủ kém có thể làm phản ứng căng thẳng của cơ thể nặng hơn và tiếp tục làm rối loạn các hormone điều hòa cảm giác thèm ăn, dẫn đến tăng cảm giác đói và thèm thực phẩm nhiều calo. Tương tự, việc giảm vận động không chỉ làm giảm số calo được đốt cháy mà còn khiến bạn bỏ lỡ những lợi ích tâm lý tích cực của việc tập luyện, như giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng. Điều này tạo thành một vòng lặp trong đó căng thẳng dẫn đến những hành vi và phản ứng sinh lý góp phần gây tăng cân, và tăng cân lại làm tăng mức độ căng thẳng, khiến vòng lặp tiếp tục kéo dài.

Làm Sao Để Quản Lý Căng Thẳng Và Vẫn Giữ Đúng Hướng Với Mục Tiêu

Dù căng thẳng thường đến từ những yếu tố bên ngoài khó kiểm soát hoặc không thể tránh hoàn toàn, vẫn có những điều bạn có thể làm để kiểm soát cách cơ thể phản ứng với căng thẳng. Bạn càng quản lý tốt phản ứng của mình với căng thẳng, khả năng nó ảnh hưởng đến mục tiêu sức khỏe của bạn càng thấp. Dưới đây là một số mẹo để quản lý căng thẳng theo cách cũng hỗ trợ mục tiêu cân nặng của bạn.

1. Thực Hành Ăn Uống Chánh Niệm

Khi căng thẳng, bạn rất dễ ăn trong trạng thái xao nhãng hoặc vô thức. Hãy thực hành hiện diện và chú ý trong bữa ăn để giúp nhận ra tín hiệu đói và no thật sự, từ đó giảm khả năng ăn quá mức.

2. Vận Động Đều Đặn

Tập thể dục là một cách giảm căng thẳng rất hiệu quả và không cần phải cường độ cao mới có tác dụng. Ngay cả những hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội cũng có thể giúp giảm mức cortisol và cải thiện sức khỏe tinh thần, từ đó hỗ trợ cả việc kiểm soát căng thẳng lẫn cân nặng. Những kỹ thuật thư giãn khác như bài tập hít thở sâu, thiền và chánh niệm cũng có thể giúp giảm mức độ căng thẳng và làm dịu vòng lặp ăn uống do căng thẳng.

3. Ưu Tiên Giấc Ngủ Để Kiểm Soát Cảm Giác Thèm Ăn Tốt Hơn

Ưu tiên giấc ngủ là điều rất quan trọng trong việc quản lý căng thẳng. Hãy nhắm đến 7-9 giờ mỗi đêm để giúp điều hòa hormone căng thẳng và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Ngoài ra, hãy tránh dùng màn hình trong vòng một giờ trước khi đi ngủ để không làm gián đoạn các hormone liên quan đến giấc ngủ của bạn.

4. Giảm Lượng Caffeine

Caffeine, có trong cà phê, trà, sô cô la và một số loại nước tăng lực, là một chất kích thích có thể làm phản ứng căng thẳng trong cơ thể nặng thêm. Dù nó có thể mang lại cảm giác tăng năng lượng tạm thời, caffeine có thể làm tăng mức cortisol, hormone căng thẳng, đặc biệt khi được tiêu thụ với lượng lớn. Điều này có thể dẫn đến cảm giác lo âu và bồn chồn tăng lên, khiến việc quản lý căng thẳng trở nên khó hơn. Hãy cân nhắc giảm dần lượng caffeine tiêu thụ để hạn chế các triệu chứng cai và thử những lựa chọn không chứa caffeine như trà thảo mộc hoặc đồ uống đã khử caffeine.

5. Ăn Nhiều Thực Phẩm Giàu Omega-3 Hơn

Các axit béo omega-3, có trong những loại cá béo như cá hồi, cá thu và cá mòi, cũng như trong hạt lanh, hạt chia và quả óc chó, đã được chứng minh là có đặc tính giúp giảm căng thẳng. Những chất béo thiết yếu này đóng vai trò trong sức khỏe não bộ và có thể giúp giảm mức hormone căng thẳng, đồng thời cải thiện tâm trạng. Hãy cố gắng đưa thực phẩm giàu omega-3 vào bữa ăn của bạn vài lần mỗi tuần, hoặc cân nhắc dùng thực phẩm bổ sung nếu việc tiếp cận những thực phẩm này gặp khó khăn.

Cuối cùng, quản lý căng thẳng hiệu quả là điều rất quan trọng để duy trì cân nặng khỏe mạnh và sức khỏe tổng thể. Điều đó bắt đầu từ việc hiểu căng thẳng có thể đang ảnh hưởng đến bạn như thế nào và áp dụng những chiến lược đơn giản, khả thi để cải thiện cách bạn phản ứng với căng thẳng.

Điểm Cần Ghi Nhớ

  • Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của bạn nhiều hơn bạn nghĩ. Khi căng thẳng cao, bạn dễ thèm những thực phẩm nhanh, nhiều calo và dựa vào sự tiện lợi thay vì những bữa ăn đã được lên kế hoạch.
  • Căng thẳng ảnh hưởng đến những quyết định bạn đưa ra liên quan đến thực phẩm. Cảm giác quá tải có thể khiến bạn khó chuẩn bị bữa ăn cân bằng, khó bám vào thói quen hoặc duy trì việc theo dõi đều đặn.
  • Giấc ngủ kém và mức độ vận động thấp có thể làm tình trạng ăn uống do căng thẳng trở nên tệ hơn. Thiếu ngủ và ít vận động làm tăng cơn thèm ăn và giảm khả năng điều hòa cảm giác đói.
  • Quản lý phản ứng của bạn với căng thẳng có thể bảo vệ tiến trình của bạn. Những thói quen nhỏ như ăn uống chánh niệm, vận động nhẹ nhàng và ăn đều đặn giúp bạn dễ giữ đúng mục tiêu hơn ngay cả khi cuộc sống bận rộn.
  • Các lựa chọn lối sống rất quan trọng. Ưu tiên giấc ngủ, giảm caffeine khi cần và bổ sung thực phẩm giàu omega-3 có thể hỗ trợ tâm trạng tốt hơn, kiểm soát cảm giác thèm ăn tốt hơn và tăng khả năng chống chịu với căng thẳng nói chung.
  • Bạn không cần loại bỏ hoàn toàn căng thẳng để đạt mục tiêu cân nặng. Tập trung vào những chiến lược đơn giản và thực tế có thể giúp giảm tác động của căng thẳng lên cách bạn ăn uống và giúp bạn duy trì sự đều đặn theo thời gian.
Kelsey Green
Chuyên gia dinh dưỡng (Cử nhân Khoa học Sức khỏe chuyên ngành Dinh dưỡng Y học)